„Z NIEPEWNO\u015aCI W NIEPEWNO\u015a\u0106: UCHOD\u0179CY WOJENNI NA LITWIE W LATACH II WOJNY \u015aWIATOWEJ<\/p>\n
W 2014 roku min\u0119\u0142o 75 lat od chwili, gdy po napa\u015bci Niemiec hitlerowskich na Polsk\u0119 1\u00a0wrze\u015bnia 1939 roku Litw\u0119 zala\u0142y t\u0142umy uchod\u017ac\u00f3w \u2013 ludno\u015bci cywilnej oraz internowanych \u017co\u0142nierzy polskich. Nieco p\u00f3\u017aniej, w pa\u017adzierniku 1939 roku, przybyli te\u017c mieszka\u0144cy Niemiec i Zwi\u0105zku Sowieckiego, zmuszeni przez tamtejsze w\u0142adze do opuszczenia swoich kraj\u00f3w. Wystaw\u0119 otworzyli dyrektor Dolno\u015bl\u0105skiego Centrum Fotografii – Jan Bortkiewicz, dyrektor NATIONAL MUSEUM OF ARTS w Kownie – Osvaldas Daugelis oraz Radca – Minister w Ambasadzie Republiki Litewskiej w Polsce – dr Audrius Aleksandras \u017dulys.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dolno\u015bl\u0105skie Centrum Fotografii jest agend\u0105 O\u015brodka Kultury i Sztuki we Wroc\u0142awiu. Mie\u015bci si\u0119 w zabytkowym Domu Panien Trzebnickich, najstarszym budynku mieszkalnym Wroc\u0142awia z 1208 roku. Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Narodowego im. M.K. \u010ciurlionisa w Kownie Dolno\u015bl\u0105skie Centrum Fotografii wykona\u0142o fotokopie oryginalnych 76 fotografii, ukazuj\u0105cych codzienne \u017cycie uchod\u017ac\u00f3w w Wilnie na prze\u0142omie 1939 i\u00a01940 roku. Na fotografiach […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[3,5,2],"tags":[],"class_list":["post-1494","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-art","category-exhibitions","category-flash"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/obscuraphoto.eu\/WordPress3\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1494","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/obscuraphoto.eu\/WordPress3\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/obscuraphoto.eu\/WordPress3\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/obscuraphoto.eu\/WordPress3\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/obscuraphoto.eu\/WordPress3\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1494"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/obscuraphoto.eu\/WordPress3\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1494\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1576,"href":"https:\/\/obscuraphoto.eu\/WordPress3\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1494\/revisions\/1576"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/obscuraphoto.eu\/WordPress3\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1494"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/obscuraphoto.eu\/WordPress3\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1494"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/obscuraphoto.eu\/WordPress3\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1494"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nTamte wydarzenia by\u0142y ogromnym wyzwaniem dla rz\u0105du Republiki Litewskiej, poniewa\u017c wkr\u00f3tce po odzyskaniu Wilna (10 pa\u017adziernika 1939\u00a0roku) musiano ju\u017c rozwi\u0105zywa\u0107 wiele problem\u00f3w zwi\u0105zanych z przyj\u0119ciem nowo przyby\u0142ych os\u00f3b, m.in. bezpiecze\u0144stwa, rejestracji, zakwaterowania, wy\u017cywienia, przydzielania zasi\u0142k\u00f3w, \u015bwiadczenia us\u0142ug medycznych, opieki nad sierotami, o\u015bwiaty i in. Wed\u0142ug szacunkowych oblicze\u0144 Litewskiego Czerwonego Krzy\u017ca 2 grudnia 1939\u00a0roku zarejestrowano 18311 przyby\u0142ych os\u00f3b: 3273 Litwin\u00f3w, 7728 Polak\u00f3w, 6860 \u017byd\u00f3w, a w po\u0142owie stycznia 1940 roku takich os\u00f3b na Litwie przypuszczalnie by\u0142o ju\u017c 34\u00a0939: 4173 Litwin\u00f3w, 17297 Polak\u00f3w, Bia\u0142orusin\u00f3w, Rosjan i 13469 \u017byd\u00f3w.
\nW Dziale Fototeki i Dokumentacji Narodowego Muzeum Sztuki im. M. K. \u010ciurlionisa znajduje si\u0119 unikalna kolekcja 76 fotografii. W celu zwr\u00f3cenia uwagi spo\u0142ecze\u0144stwa na ten fakt muzeum przygotowa\u0142o wystaw\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 \u201eZ niepewno\u015bci w niepewno\u015b\u0107: uchod\u017acy wojenni na Litwie w latach II wojny \u015bwiatowej\u201d, prezentuj\u0105c\u0105 codzienno\u015b\u0107 \u00f3wczesnych uchod\u017ac\u00f3w, silnie naznaczon\u0105 pi\u0119tnem skomplikowanych stosunk\u00f3w mi\u0119dzypa\u0144stwowych, kt\u00f3rych echa pobrzmiewaj\u0105 do dzi\u015b.
\nAtmosfer\u0119 panuj\u0105c\u0105 w Wilnie w ko\u0144cu 1939 \u2013 na pocz\u0105tku 1940 roku uwiecznili na swoich zdj\u0119ciach Edmund (1905\u20131984) i Boles\u0142awa (Tallat-Kelp\u0161ait\u0117, 1908\u20131982) Zdanowscy, kt\u00f3rzy w 1945 roku repatriowali si\u0119 do Gdyni. C\u00f3rka znanej fotografki Janiny Tallat-Kelp\u0161ien\u0117, wychowana w Kownie, przyjecha\u0142a do Wilna na studia u wybitnego polskiego i litewskiego fotografika Jana Bu\u0142haka (1876\u20131950), tu te\u017c zosta\u0142a, wychodz\u0105c za m\u0105\u017c za Edmunda Zdanowskiego \u2013 ucznia i wsp\u00f3\u0142pracownika samego mistrza.
\nZdanowscy podj\u0119li si\u0119 wykonania tej misji na zam\u00f3wienie Towarzystwa Pomocy Wile\u0144szczy\u017anie (Draugija Vilniaus kra\u0161tui remti). Ka\u017cda fotografia jest oznaczona wkl\u0119s\u0142ym odciskiem (E.B.ZDANAUSKAI\/VILNIUS), na tylnej stronie widnieje piecz\u0119\u0107 firmowa Zdanowskich (E. Ir B. Zdanauskai \/ FOTO \u2013 VILNIUS \/ Vilniaus, g-v\u0117 25 b. 5) oraz przyklejona karteczka z wydrukowanym sugestywnym opisem przedstawionego obrazu, sporz\u0105dzonym przez przedstawiciela Towarzystwa. Zar\u00f3wno same fotografie, jak i\u00a0komentarze s\u0105 cennym ikonograficznym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy o codzienno\u015bci pozostaj\u0105cej w\u00a0cieniu wydarze\u0144 historycznych 1939 roku, odzwierciedlaj\u0105cym socjalne, spo\u0142eczne, kulturalne i emocjonalno-psychologiczne aspekty \u017cycia uchod\u017ac\u00f3w w Wilnie.
\nWystawa zach\u0119ca do zwr\u00f3cenia uwagi na warto\u015bci og\u00f3lnoludzkie, dostrze\u017cenie znaczenia dzia\u0142alno\u015bci organizacji i towarzystw spo\u0142ecznych, takich jak Czerwony Krzy\u017c, Towarzystwo Dobroczynno\u015bci Litwin\u00f3w Wile\u0144skich (Vilniaus lietuvi\u0173 labdaryb\u0117s draugija), Kobiecy Komitet Pomocy (Moter\u0173 globos komitetas) i in., kt\u00f3re wyci\u0105gn\u0119\u0142y pomocn\u0105 d\u0142o\u0144 ludziom dotkni\u0119tym nieszcz\u0119\u015bciami wojennymi.
\nZbi\u00f3r powi\u0119kszonych historyczno-dokumentalnych fotografii Zdanowskich po raz pierwszy zosta\u0142 pokazany w Narodowym Muzeum Sztuki im. M. K. \u010ciurlionisa w Kownie w\u00a0dniach 6 XI 2014 \u2013 18 I 2015. Na fotografiach s\u0105 uwiecznieni Litwini, Polacy i \u017bydzi. Chcia\u0142oby si\u0119 wierzy\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 uchod\u017ac\u00f3w prze\u017cy\u0142a wojenn\u0105 zawieruch\u0119 i \u2013 ocala\u0142a przez Litw\u0119 \u2013 rozpocz\u0119\u0142a nowe \u017cycie w swojej ojczy\u017anie lub poza jej granicami.
\nSpotkanie z histori\u0105 poprzez fotografie budzi najprzer\u00f3\u017cniejsze uczucia. Poniewa\u017c na wielu wizerunkach zosta\u0142y przedstawione dzieci w r\u00f3\u017cnym wieku, by\u0107 mo\u017ce znajd\u0105 si\u0119 osoby w podesz\u0142ym wieku, kt\u00f3re \u2013 wdzi\u0119czne losowi za dar d\u0142ugiego \u017cycia \u2013 rozpoznaj\u0105 na fotografiach siebie b\u0105d\u017a swoich bliskich.
\n(\u2026) \u015arednia wielko\u015b\u0107 autentycznych fotografii wynosi 11,6 x 17,7 cm.”
\nKurator wystawy Vaida Sirvydait\u0117-Rakutien\u0117 [materia\u0142y prasowe OKIS http:\/\/www.okis.pl\/site\/dla_mediow\/n\/1\/n\/1.html<\/em>]<\/p>\n![\"DomekRomanski12082015102\"](\"http:\/\/obscuraphoto.eu\/WordPress3\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/DomekRomanski12082015102.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a><\/a><\/p>\n<\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a>\u00a0 <\/a> <\/a> <\/a> <\/a>\u00a0 <\/a> <\/a> <\/a>\u00a0 <\/a>\u00a0 <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a>\u00a0 <\/a>\u00a0 <\/a>\u00a0 <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a><\/p>\n